KALANDRAKA estará presente na Semana do Libro de Compostela (SELIC) dando a coñecer algunhas  das súas publicacións máis recentes, como “Cara de velocidade”, de Marga Tojo, que participará nun encontro co público este sábado 2 ás 13:30 horas na carpa instalada na Praza da Quintana. Tamén contará co músico Paco Nogueiras, que ofrecerá un mini-concerto co repertorio do seu novo libro-disco “Radio Bulebule” o luns día 4 ás 18:30 horas. Ademais, o sábado 9 ás 13:30 horas contará cunha representación do elenco do Grupo  Chévere para debullar as claves da Biblioteca de Teatro, cuxo primeiro título, “Río Bravo”, vén de recibir o Premio da Gala do Libro Galego 2018 ao mellor libro neste xénero.

 

Para a presentación deste sábado, a escritora e xornalista compostelá Marga Tojo recitará unha selección de textos da obra coa que gañou o X Premio Internacional Cidade de Orihuela de Poesía para Nenas e Nenos. Tras recoller o galardón na vila natal do poeta Miguel Hernández no pasado mes de marzo e visitar posteriormente o Espacio Kalandraka de Madrid, Santiago será a súa primera cita literaria en Galicia coa edición do poemario na nosa lingua. A protagonista de “Cara de velocidade” é unha nena que -malia á adversidade- afronta a vida cotiá con humor, fortaleza e imaxinación.

No seu pulso pola liberdade, a pequena «H» é unha superheroína con superpoderes que dá “pasos de xigante” e ten a capacidad de converter a hora de comer nun xogo disparatado ou nunha festa con improvisados instrumentos musicais; ou facer que un incidente doméstico sexa a excusa para fantasear con fascinantes peripecias. As súas andanzas transcorren nunha cidade hostil coa infancia, tratando de atopar maxia no caos urbano e actuando á marxe das directrices que marcan os adultos.

Marga Tojo elabora divertidas metáforas baixo o punto de vista infantil e apóiase nunha lírica musical que bebe de voces contemporáneas como Patti Smith, The Rolling Stones, Nina Simone ou Fran Pérez Narf. Afincada en Madrid, a autora traballou tanto en prensa digital -Eldiario.es, Praza.gal e Galizaanocero.tv- como impresa -Galicia Hoxe, Revista Luzes, El Correo Gallego e Revista do Audiovisual Galego-. Foi co-fundadora do proxecto xornalístico Dioivo, ademais de ter participado no Festival Cineuropa, e formar parte do consello editorial de Altermundo.

As próximas actividades abranguen tanto o público infantil e familiar como os lectores adultos. Os primeiros poderán gozar da música e das cancións de Paco Nogueiras, que está percorrendo Galicia cos espectáculos de RADIO BULEBULE. O seu novo libro-disco, que volve contar co ilustrador David Pintor e co realizador audiovisual José Miguel Sagüillo, xira arredor do medio radiofónico. Os temas configuran a  programación dunha emisora, dende a sintonía de entrada ata a axenda cultural ou o magazine de variedades, pasando polo faladoiro, as noticias, a información deportiva e a previsión meteorolóxica, entre outros contidos.

Por último, Xesús Ron e outros integrantes do Grupo Chévere presentarán os primeiros tres volumes da colección Biblioteca de Teatro: “Río Bravo”, “Annus Horríbilis e outros musicais” e “Eroski Paraíso”. Esta iniciativa conxunta da compañía compostelá, con 30 anos de traxectoria sobre os escenarios, e de KALANDRAKA, que vén de cumprir dúas décadas de produción editorial, pretende documentar o teatro “feito a pé de escenario” e poñer a disposición do público as súas obras completas para seguir gozando delas cando se pecha o pano.

O stand da libraría El Faro de los Tres Mundos na SELIC acollerá a Marga Tojo, Paco Nogueiras e o Grupo Chévere ao remate de cada presentación para que os autores asinen exemplares das súas obras.


A III Gala do Libro Galego reuniu en Compostela o persoal das empresas editoras, das librarías, as escritoras e os escritores, convocados polos seus respectivos gremios, xunto con representantes doutros ámbitos do sector cultural, para premiar as mellores obras publicadas no último ano. O xurado designou “Pippi Mediaslongas” como a mellor tradución, pola frescura e a fluidez deste clásico universal de Astrid Lindgren na nosa lingua, e “Río Bravo” como o mellor libro de teatro, por darlle corpo impreso -nunha coidada edición- a unha obra pioneira que revolucionou o panorama dramático galego. O tradutor David A. Álvarez e Xesús Ron, do Grupo Chévere, recolleron estes galardóns.

David A. Álvarez, tradutor de “Pippi Mediaslongas”

Xesús Ron, do Grupo Chévere

Entre os títulos finalistas nesta Gala do Libro Galego tamén estiveron presentes “A horta de Simón“, de Rocío Alejandro, e “Cervatos“, de Lucía Novas, nas categoría de Libro Ilustrado e de Poesía, respectivamente.

Malia o descenso no número de títulos publicados, a merma na visibilidade da literatura galega e a perda de dereitos por parte dos galegofalantes, o xurado destacou “a gran calidade e o esforzo” dos axentes que interveñen na creación e produción bibliográfica.

Entre os momentos máis emocionantes da Gala, a prolongada ovación a Xabier P. Docampo, autor de “A nena do abrigo de astracán”, que recibiu o premio de Narrativa; e o apoio -co público en pé- ao programa Diario Cultural da Radio Galega na figura da súa directora durante 28 anos, Ana Romaní, que obtivo o premio de Xornalismo Cultural.

Fran Alonso recolleu o premio a Proxecto Literario na Rede en nome de Ramón Nicolás, promotor d’O caderno da crítica

Ana Romaní, premio de Xornalismo Cultural

A Gala do Libro Galego é unha celebración conxunta da Asociación de Escritoras e Escritores en Lingua Galega, a Asociación Galega de Editoras e a Federación de Librarías de Galicia. Cada unha das tres entidades entregou os seus premios honoríficos: a AELG recoñeceu a traxectoria literaria de Isabel-Clara Simó nomeándoa Escritora Galega Universal 2018 pola súa defensa da lingua, da cultura, e da dignidade nacional dos Països Catalans. A AGE recoñeceu a prolongada e constante aposta a prol do libro galego de Xavier Senín, subdirector do Libro e de Promoción Cultural da Xunta entre 1987 e 2005. Polo seu compromiso co libro galego e coa lectura, Xurxo Patiño, da libraría viguesa Librouro, recibiu a homenaxe da FLG. A presidenta desta entidade, Pilar Rodríguez, reivindicou -en nome das tres organizacións- máis apoio institucional para a lingua galega, o libro e a lectura, recuperando a Subdirección do Libro e a aplicación da Lei do Libro e da Lectura de Galicia.

 

Isabel-Clara Simó

Xavier Senín

Xurxo Patiño

Pilar Rodríguez, intervindo en representación das tres entidades organizadoras


A CAMPAÑA MUNICIPAL DE ANIMACIÓN Á LECTURA CUMPRE 18 ANOS FOMENTANDO A LITERATURA E AS ARTES PARA O PÚBLICO ESCOLAR E FAMILIAR 

O Departamento de Educación e Cidadanía e Kalandraka convocan o XI Premio Internacional Compostela para Álbums Ilustrados 

A XVIII Campaña Municipal de Animación á Lectura do Concello de Santiago, organizada polo Departamento de Educación e Cidadanía e por KALANDRAKA, comeza hoxe coa presentación ao profesorado do programa no que van participar milleiros de escolares entre o 3 de abril e o 5 de maio: sesións de contacontos para Educación Infantil e 1º e 2º ciclo de Primaria, con visitas guiadas á exposición de ilustracións e instalacións artísticas; obradoiros de ilustración e de escrita creativa para 2º e 3º ciclo de Primaria; actividades na rede de Escolas Infantís Municipais de Conxo, As Fontiñas, Polígono do Tambre, Salgueiriños, San Roque e Trasparlamento; sesións de contos para bebés, e contos e música para as familias.

Durante este tempo, a Galería Sargadelos será un pequeno museo onde se poderá admirar o traballo de estampación de Rocío Alejandro para “A horta de Simón”, título do álbum ilustrado co que gañou o X Premio Internacional Compostela e do que toma o seu lema esta XVIII Campaña. Canda esta obra, o público tamén poderá coñecer outras mostras da diversidade de estilos e técnicas artísticas: o acrílico no caso das imaxes do libro “Animais de compañía”, de Óscar Villán; o collage para elaborar as ilustracións de “Quen falta?”, de Arianna Papini; a acuarela, presente nas páxinas de “Un máis”, ilustrado por Marc Taeger, que plasmou nun mural o bosque no que se ambienta esta historia; ou a videocreación, a través da curtametraxe dirixida por José Miguel Sagüillo para o libro-disco “Radio Bulebule”.

Como cada ano, a Campaña de Animación á Lectura ábrese á participación das familias: haberá dúas sesións especiais de contacontos para bebés de 0 a 3 anos o sábado 21 de abril ás 11:30 e ás 12:30 horas, con asistencia previa inscrición no Departamento de Educación do Concello.

O peche da Campaña “A horta de Simón” tamén será unha celebración aberta ao público, o sábado 5 de maio ás 12:00 horas, na que non faltarán os contos, amenizados coa colaboración do alumnado da Escola Municipal de Música.

XI PREMIO COMPOSTELA

No marco da XVIII Campaña Municipal de Animación á Lectura, o Departamento de Educación e Cidadanía e KALANDRAKA veñen de convocar o XI Premio Internacional Compostela para Álbums Ilustrados, cuxo prazo de envío de traballos rematará o 14 de maio. Está aberto á participación de autores e ilustradores de todo o mundo que presenten obras orixinais e inéditas escritas en calquera lingua oficial da Península. O fallo do xurado coñecerase na última quincena de xuño e o premio consistirá na publicación do traballo distinguido nas cinco linguas peninsulares, ademais de 9.000 euros como adianto polos dereitos de autor.

Ao longo das dez edicións precedentes a cantidade de traballos presentados supera os 3.000 proxectos, procedentes de numerosos países. “Cerca”, “Un gran soño”, “A familia C”, “A viaxe de Olaf”, “Bandada”, “Mamá”, “Ícaro”, “Despois da chuvia”, “Unha última carta” e “A horta de Simón” foron as obras premiadas polo xurado, do que teñen formado parte figuras tan destacadas da Literatura Infantil e Xuvenil como os premios nacionais Xabier Docampo, Fina Casalderrey, Miguel Calatayud e Emilio Urberuaga, editoras como Esther Tusquets e Felicidad Orquín, ou artistas como Roberto Innocenti, entre outros.

A Campaña Municipal de Animación á Lectura do Concello de Santiago persegue achegar a lectura, a ilustración e a escritura aos nenos e nenas, nun marco agradable e motivador que favoreza a escoita, ademais de poñer en valor as creacións plásticas, literarias e musicais, favorecendo que o público infantil desenvolva unha conciencia crítica e selectiva das súas lecturas. Tampouco se descoida a importancia da tradición oral como vehículo de transmisión do patrimonio cultural inmaterial galego.


KALANDRAKA cumpre 20 anos sendo a editorial galega       con maior proxección internacional

Recén rematada a súa participación na Feira Internacional de Boloña, celebra o Día Internacional do Libro Infantil e Xuvenil en vésperas de inaugurar en Compostela a XVIII Campaña de Animación á Lectura

 

KALANDRAKA celebrará o seu 20º aniversario este 2 de abril, Día Internacional do Libro Infantil e Xuvenil, posicionada no ranking das cen primeiras empresas do sector editorial a nivel estatal (posto 82), sendo a primeira galega en volume de facturación, segundo os xornais especializados.

Con máis dun milleiro de títulos vivos nos seus catálogos en galego, castelán, catalán, éuscaro, portugués, inglés e italiano, o selo pontevedrés acadou recentemente que o seu long-seller “A que sabe a lúa?”, de Michael Grejniec, se situase entre as 10 obras máis vendidas na plataforma todostuslibros.com, da Confederación Española de Gremios y Asociaciones de Libreros.

Recén concluída a súa participación na 55ª Feira Internacional do Libro Infantil e Xuvenil de Boloña, cun stand propio que foi visitado  por centos de persoas e profesionais do sector do libro -axencias, bibliotecas, editoriais, librarías, autores, ilustradores, docentes e público de numerosos países-, KALANDRAKA pon en marcha a XVIII Campaña Municipal de Animación á Lectura do Concello de Santiago, que se prolongará durante todo o mes de abril na Galería Sargadelos. Precisamente, co Departamento de Educación e Cidadanía vén de convocarse a 11ª edición do Premio Internacional Compostela de Álbum Ilustrado.

NOVIDADES

Entre as novidades que KALANDRAKA presenta neste mes destaca -para primeiros lectores- a recuperación en galego dun clásico do autor británico David McKee, “Elmer”, no 30º aniversario da creación deste icónico personaxe, símbolo de tolerancia e diversidade. Para lectores autónomos chegará ás librarías a obra galardoada na última convocatoria do Premio Internacional Cidade de Orihuela de Poesía para Nenas e Nenos, “Cara de velocidade”, da autora compostelá Marga Tojo.

Dúas décadas despois de que o mercado galego recibira a primeira fornada de ‘Libros para soñar’, o equipo de KALANDRAKA -espallado por Galicia, Madrid, Cataluña, Andalucía, Portugal, México e Italia- segue comprometido na súa tarefa fundamental de crear libros de calidade que seduzan, emocionen, divirtan e perduren no tempo. Galardoada en 2012 co Premio Nacional ao Mellor Labor Editorial Cultural, a editora mantén a súa aposta pola normalización do galego e pola animación á lectura como piares complementarios daquel proxecto que botou a andar -dende Pontevedra para o mundo- un 2 de abril de 1998.

 

. . . . . . . . . .

KALANDRAKA cumple 20 años consolidando su proyección internacional

 

KALANDRAKA celebrará su 20º aniversario este 2 de abril, Día Internacional del Libro Infantil y Juvenil, posicionada en el ranking de las cien primeras empresas del sector editorial a nivel estatal (puesto 82), siendo la primera editorial gallega en volumen de facturación, según la prensa especializada.

Con más de un millar de títulos vivos en sus catálogos en castellano, gallego, catalán, euskera, portugués, inglés e italiano, ha logrado recientemente que su long-seller “¿A qué sabe la luna?”, de Michael Grejniec, se situase entre las 10 obras más vendidas en la plataforma todostuslibros.com, de la Confederación Española de Gremios y Asociaciones de Libreros.

Recién concluida su participación en la 55ª Feria Internacional del Libro Infantil y Juvenil de Bolonia, con un stand propio que ha sido visitado por cientos de profesionales del sector del libro -agencias, bibliotecas, editoriales, librerías, autores, ilustradores, docentes- y público en general de numerosos países, KALANDRAKA pone en marcha la XVIII Campaña Municipal de Animación a la Lectura del Ayuntamiento de Santiago, que se prolongará durante todo el mes de abril en la Galería Sargadelos. Precisamente, con el Departamento de Educación y Ciudadanía se ha convocado la 11ª edición del Premio Internacional Compostela de Álbum Ilustrado.

NOVEDADES

Entre las novedades que presenta este mes destaca -para lectores juveniles y adultos- la recuperación de “El río que se secaba los jueves”, de Víctor González y Pablo Amargo. También para lectores autónomos llegará a las librerías el poemario galardonado en la última convocatoria del Premio Internacional Ciudad de Orihuela, “Cara de velocidad”, de Marga Tojo, ilustrado por María Hergueta. El certamen de Poesía para Niñas y Niños organizado en colaboración con la Concejalía de Educación, que también alcanza su 11ª edición, ya ha abierto el plazo para la recepción de textos.

Dos décadas después de que llegase al mercado la primera hornada de ‘Libros para soñar’, el equipo de KALANDRAKA -repartido entre Galicia, Madrid, Cataluña, Andalucía, Portugal, México e Italia- sigue comprometido en su tarea fundamental de crear libros de calidad que seduzcan, emocionen, diviertan y perduren en el tiempo. Galardonada en 2012 con el Premio Nacional a la Mejor Labor Editorial Cultural, mantiene su apuesta por la animación a la lectura como pilar complementario de aquel proyecto que echó a andar -desde Pontevedra para el mundo- un 2 de abril de 1998.

 


[Descargar en formato PDF: 8M, Día de la Mujer]

. . . . . . . . . .

[Descargar en formato PDF: 8M, Día da Muller]


Na semana do 8 de Marzo, entre os libros a prol da igualdade, cómpre darlle preponderancia a un singular personaxe, xa clásico e imprescindible da Literatura Infantil e Xuvenil: Pippi Mediaslongas.

«Deixar a Pippi en liberdade» significa, entre outras moitas cousas, volver ás súas páxinas por primeira ou por enésima vez, entregarnos á lectura (con nenas e/ou nenos moitísimo mellor) e enchouparnos deses aires de liberdade e dese arrecendo a infancia, a independencia e a autenticidade que caracteriza estes relatos da autora sueca Astrid Lindgren.

  • Icona da diferenza, estímulo de igualdade

Pippi é unha nena que vive na compaña dun mono e dun cabalo, mais sen ningún adulto. É moi alegre e moi dinámica, viste como quere, pensa por si mesma e vai descubrindo o mundo a golpe de aventuras e de aventurarse, sen moito máis control que o que ela mesma se impón. Pippi ten pencas, o pelo roxo con dúas trenzas tesas, usa medias a raias e unhas botas con cordóns de cores diferentes. É unha nena valente e ten unha forza extraordinaria. Poderiamos non parar de describila; o caso é que, fagámolo como o fagamos, digamos o que digamos, non hai dúbida: Pippi está lonxe, moi lonxe do rol de nena vulnerable e fráxil, necesitada de aprobación social, e por iso haina que pór en valor para conmemorar o 8 de Marzo.

[Ilustracións orixinais e restauradas de Ingrid Vang Nyman]

Pippi é fundamentalmente diferente, simbolicamente diferente, e á vez encanta e seduce; unha clave que fixo que millóns de nenas e nenos do mundo a reciban cos brazos abertos. Quizais isto fía coa idea de que o respecto á diversidade e á diferenza en todas as ordes -de raza, de cultura, de xénero, de formas de facer e de sentir- é o único que pode igualarnos.

  • Rescatar a nosa nena

Pippi xa ten 73 anos. É un personaxe literario atemporal e adiantado ao seu tempo. Pippi Mediaslongas publicouse por primeira vez en 1945, con non poucas dificultades e rexeitamento por parte das editoriais. Astrid Lindgren sempre asegurou que malia que fose unha historia que escribira como agasallo para a súa filla no seu décimo cumpreanos, ela non se inspirou na rapaza, senón na nena que aínda habitaba nela mesma. Non cabe dúbida de que conseguíu rescatala. Ela estaba convencida de que o éxito de Pippi radicaba precisamente en que era unha nena, posto que o personaxe chocaba moito máis cos roles de xénero estereotipados que se tivera elixido un neno.

Está claro que en máis dunha ocasión e por máis dun motivo, a figura de Pippi Mediaslongas tece un fío de conexión coa esencia natural de nenas e nenos. Dalgún xeito, rescátaos, ponos en valor representando unha liberación para ambos. Tamén o vemos cando -como se fose Peter Pan- Pippi non quere medrar. Ela sabe da importancia de ser unha nena e do que perderá cando deixe de selo.

  • Derrubando tópicos na Literatura Infantil e Xuvenil

“Un libro para nenos pode conter episodios que resultan divertidos tanto para nenos como para para adultos. Tamén se poden escribir cousas que os adultos non entenden, que van dirixidas exclusivamente aos nenos. Pero os acenos ao mundo adulto por riba da cabeza dos nenos están totalmente prohibidos, son unha aldraxe para os pequenos lectores”.

[Astrid Lindgren, entrevistada por Isabel Carvajal: Revista CLIJ nº31, Setembro 1991]

Con declaracións coma esta, non pode estrañar que creara personaxes tan fondamente vencellados ao mundo infantil. A lectura de Pippi Mediaslongas abre fiestras e deixa entrar aire e frescura. Tamén abre portas, as da intriga, porque non se sabe nunca que pensa Pippi nin como actuará e iso fai que queiramos seguir lendo.

Pola contra, a cotío podemos atopar preocupacións por parte do mundo adulto con respecto á literatura entendida como ensinanza y así pénsase -algúns con pesadume, outros con ánimo- que nenas e nenos reproducirán os roles que están escritos. E se son as nenas as que poden reproducilos, a preocupación aumenta. Pero o certo, e iso sábeno as lectoras e os lectores, é que a literatura é pracer e un fin en si mesma. Por iso e ante as ameazas da non publicación das súas obras, Astrid Lindgren afirmaba:

“Los niños no imitan a Pippi. Saben que ela es única”.

[Astrid Lindgren, entrevistada por Isabel Carvajal: Revista CLIJ nº31, Setembro 1991]

Pippi pertence ao mundo da ficción, non anima as nenas e os nenos a ser coma ela, senón que vai máis aló. De aí que o título escollido para este artigo -Deixar a Pippi en liberdade- é permitir lela, sentila; porque tamén así se deixa que as nenas e os nenos sintan as súas propias diferenzas sen ser xulgados socialmente por iso.

 

Artigo de Lola Gallardo, pedagoga e especialista en Literatura Infantil e Xuvenil. Libraría Rayuela de Sevilla.

 


“Poesía para os sentidos, coa imprescindible cooperación das sinestesias”. Así describía Vicente Araguas o poemario “Tempo transfigurado” de Cesáreo Sánchez Iglesias. Na presentación celebrada no Espacio Kalandraka de Madrid, o profesor e crítico literario falou de beleza, de autenticidade. Canda el, Paz Castro, en representación de Kalandraka, e o autor, que evocou as claves deste décimo volume da colección Tambo: a música e o amor.

“Só somos como nos soñamos cando amamos. Somos memoria do amor, e dos seres que amamos e polos que moitas veces fomos amados. Somos memoria do amor, e dela quizais veñen as orfandades do amor, das máis diversas formas de amor do feminino, sabendo da forza do non dito, e como nos procuramos nel. A busca do feminino é unha constante neste libro”. 

. . . . . . . . . .

“Poesía para los sentidos, con la imprescindible cooperación de las sinestesias”. Así describía Vicente Araguas el poemario “Tempo transfigurado” de Cesáreo Sánchez Iglesias. En la presentación celebrada en el Espacio Kalandraka de Madrid, el profesor y crítico literario habló de beleza, de autenticidad. Con él, Paz Castro, en representación de Kalandraka, y el autor, que evocó las claves de este décimo volumen de la colección Tambo: la música y el amor.

“Solo somos como nos soñamos cuando amamos. Somos memoria del amor, y de los seres que amamos y por los que muchas veces fuimos amados. Somos memoria del amor, y de ella quizás vengan las orfandades del amor, de las más diversas formas de amor de lo feminino, sabiendo de la fuerza de lo no dicho, y cómo nos buscamos en él. La búsqueda de lo femenino es una constante en este libro”. 

 


A poeta Lucía Novas presentou no seu Bueu natal o seu novo poemario, Cervatos, publicado na colección Tambo de Faktoría K. Na Sala Amalia Domínguez Búa estivo acompañada polo profesor e crítico literario Ramón Nicolás, e polo director da colección Tambo, Luis Rei Núñez. O gusto polas atmosferas kitsch, a beleza do efémero e a riqueza de obxectos superfluos marcan o estilo desta obra, que bebe das fontes do videoclip e do cinema, da música e da cultura audiovisual contemporánea.

A diferenza dos dez títulos de Tambo precedentes, os poemas de Cervatos teñen un carácter fragmentario, están elaborados a base dun atrevido colaxe de palabras enxertadas con tino, sensibilidade e lirismo. A autora amosa un mundo urbano, nocturno e inhóspito; mais tamén recolle o pouso e a autenticidade do mundo rural. Trátase, en conxunto, dunha poética híbrida entre memoria e cosmopolitismo, que aposta pola mestizaxe entre o popular e o vangardismo. Tampouco elude a crítica á posmodernidade, ao carácter fuxidío e fugaz dunha realidade na que se identifica os individuos como fráxiles cervatos expostos ao teimudo, fascinante e implacable paso do tempo.

 

Licenciada en Filoloxía Galega pola Universidade de Vigo, Lucía Novas é docente nun instituto de Pontevedra. Da súa faceta literaria, destaca como autora dos libros Epiderme de estío (2001, Premio de Poesía do Concello de Carral), e Neve (2010, Premio de Poesía Johán Carballeira). Tamén participou nas antoloxías Das sonorosas cordas (2005), Poetízate: antoloxía da poesía galega (2006), Erato: bajo la piel del deseo (2010) ou Novas de poesía: 17 poetas (2014). Ademais, ten colaborado en publicacións como Grial, Dorna, PolpA, Casa da Gramática ou Escrita Contemporánea. Os premios Minerva, Universidade de Vigo e Faustino Rey Romero completan polo momento os recoñecementos que ten colleitado como escritora.

“Cervatos” súmase aos poemarios dos galegos Manuel Álvarez Torneiro -Premio Nacional de Poesía 2013-, Xavier Seoane, Martín Veiga, Luís Rei Núñez e Cesáreo Sánchez Iglesias que viron a luz en Tambo, xunto coa obra do catalán Antoni Marí e do vasco Joseba Sarrionandia, entre outros autores.

Ξ      Ξ      Ξ      Ξ

Trala introdución de Luis Rei Núñez, Ramón Nicolás foi quen trazou o perfil literario da autora e as claves líricas de Cervatos. A súa achega serviu para informar e emocionar, revelando a lectura desta obra como unha oportunidade certeira para o deleite e a reflexión.

Polo xeral adóitase, nunha presentación, falar do libro que nos xunta e, se cadra, non tanto do autor ou autora. Ídesme permitir que, nunha primeira instancia, fale da autora, de Lucía Novas para o que, ademais, e aínda correndo o risco de ser un chisco inoportuno, tamén vos fale de min porque actuamos, escribimos cos “fíos da vida”, como dicía o noso querido Agustín Fernández Paz, invisibles pero tantas veces perennes e sempre resistentes na memoria.

   Hai algúns anos unha antiga profesora, que o foi de moitas persoas que andamos por aquí, Camiño Noia, telefonoume inesperadamente por se quería substituír durante un tempo na Facultade de Filoloxía de Vigo ao profesor Gonzalo Navaza, que se recuperaba devagar dun grave accidente. Sen pensalo como debería dixen que si e compatibilicei, ao longo dun ano e medio máis ou menos, o exercicio da docencia no instituto no que traballaba e traballo aínda hoxe, e algunhas materias que me correspondían para alumnado de primeiro de Filoloxía Galega da Universidade de Vigo.

   Lembro aquela experiencia como esgotadora física e intelectualmente, pero gozosa, talvez das máis gozosas que a práctica do ensino me brindou ata hoxe. Gozosa, en esencia, porque me posibilitou, sobre outras moitas cousas, coñecer e compartir, xa non só algúns coñecementos e actividades relativas, por exemplo, á nosa literatura contemporánea, que talvez aprendín a ver desde outra perspectiva e que sigo valorando, sen dúbida nun posicionamento chauvista, como a mellor do mundo, porque é nosa e nos define no mundo. Dicía que foi unha experiencia que mesmo me formou porque me resultou operativa para confirmar como un grupo de persoas moi novas querían formarse, e diría que con entusiasmo, nos camiños da filoloxía e, máis concretamente, nos camiños da filoloxía galega. Daquel grupo, moi numeroso, tanto que nuns primeiros momentos me asustaba, conservo na memoria, talvez polo seu interese, pola vontade de sempre saber máis, pola colaboración que me prestaron e  por unha actitude aberta e sempre xenerosa, a algunhas persoas como -e desculparanme outras que agora mesmo esquezo- como Iago Castro, Laura Montes, María Besteiros, Iria Collazo e, loxicamente, Lucía Novas.

   Pasou o tempo, eu volvín ao ensino medio onde felizmente sigo e fun observando como estas persoas, e outras moitas, foron converténdose en magníficos profesionais docentes e, nalgún caso, desenvolvendo con mérito labores noutros ámbitos que teñen que ver co mundo da edición ou da investigación. Ademais, algunhas daquelas persoas comezaban a dar os seus primeiros pasos no traballo literario creativo en lingua galega, o que sempre produce -e descúlpenme de novo- esa confesable, porque estamos entre amigas e amigos, pequena satisfacción como docente que produce o feito de constatar como persoas das que con seguridade aprendín eu máis delas ca elas comigo se incorporan, con paso firme e talento, ao mundo da creación literaria en lingua galega…, probablemente haxa poucas cousas, para min, máis fermosas.

   Ou, se cadra pode habelas,  cando neste mesmo lugar, hai algún tempo, dúas daquelas persoas ás que citei, concretamente Iria Collazo e Lucía Novas, realizan unha disección, garimosa e fantástica e que aínda conservo na memoria, sobre unha novela que aquel seu profesor publicara tamén con certa inconsciencia. E hoxe tócame, claro é, vivir outra desas experiencias que moitas persoas non gozan da posibilidade de vivir, isto é, dicir unhas palabras sobre un libro daquela Lucía Novas, hoxe convertida nunha poeta salientable que camiña, desde hai anos xa, con pasos firmes no ámbito da poesía contemporánea.

   Lucía é probable, estou convencido, que xa escribía naqueles anos compartidos en Marcosende pero, como sabedes, é unha voz galardoada en numerosos concursos literarios e, presenta, ata o de hoxe, unha obra poética singular e senlleira conformada por tres volumes como son Epiderme de estío (2001), Neve (2010) e Cervatos, que aquí nos xunta. Lucía é unha autora, como podedes advertir no que se refire ao espazo temporal que van marcando as datas de publicación dos seus libros, que coce a súa obra a lume manso e iso, para min, resulta, malia que non teña que sempre ser así, unha verdadeira garantía pois entende o coidado preciso que esixe a construción dunha obra que ha de ser meditada, elaborada e reelaborada, dona dun ritmo pousado e pousada na súa produción. Non hai présas por publicar, e isto define a Lucía, non teño dúbida.     Non vou falar aquí das súas obras anteriores mais si me gustaría citar unhas palabras  de Lucía a través das cales nos confesa a súa propia poética:

É a poesía para min a necesidade máis íntima, a substancia da vida, o alimento marabilloso, o pan máis exquisito, ave do Paraíso, pracer delicioso, catarse senlleira, viaxes inauditas, círculos purificadores, pomadas reconfortantes…

Imos enchoupándonos de vida e chega un intre en que reside en nós demasiada xiria: a experiencia vai pasando por unha peneira, criba senlleira, e elabóranse versos e palabras, sensacións de fulgor, raiolas lenísimas, metáforas do cotián e da marabilla… (calidoscopio fantástico, transparencia de vidros). O interior é sala luminosa cunha colección de espellos…

    Estas palabras axúdannos, creo eu, a entender tamén Cervatos, inserido nesa poética que, aventuro, a autora segue a abrazar. Poesía,  pois, é para Lucía “substancia da vida”, catarse, purificación, vida en definitiva. Mais tamén chamo a atención, se me permitides, sobre esa afirmación de que “a experiencia vai pasando por unha peneira”. Talvez poida radicar unha posible lectura  deste Cervatos, que é un libro de vida, un libro no que se olla a vida, un libro que bebe da experiencia sensorial e vital, un libro no que a vida se peneira para iluminarnos e, ademais, faino inserido, por fortuna, nunha colección poética onde o tratamento da palabra, do discurso poético e sobre todo dos silencios atopa un acubillo perfecto porque nel se espella ese diálogo sempre necesario entre a voz e o silencio, o branco, un branco limpísimo e brillante, tanto como a neve, e tantas veces tan elocuente.

   Cervatos, así pois, comenteino nun texto que publiquei hai algúns días, opta por depurar o sentido do poema, o sentido do verso, o propio sentido da palabra. O emprego, recorrente, reiterado e consciente das enumeracións léxicas e a vontade explícita de focalizar a atención na dimensión semántica e simbólica da palabra eríxese neste libro como un proceso intenso, extenuante, talvez mesmo, doloroso e quen sabe se purificador que, sen dúbida, cómpre vincular coa dinámica rápida dos frames do mundo audiovisual, das películas, das cancións… Porque tamén neste libro hai moita música, música evocada que todas e todos podemos ter na nosa mente, mais tamén unha construción que, por veces, parece agromar dunha inspiración musical determinada, sempre heteróxena, ordenada desde a instancia autorial.

   Gústame dicir que as fronteiras da linguaxe nestes poemas, como se di da poesía da poeta María Mariño, se dinamitan, estoupan e suxiren un camiño de interpretación, unha re-codificación impresiva e libérrima, probablemente única e distinta na recepción de cada unha das persoas que se acheguen a eles.

   En Cervatos, claro é, hai un símbolo, que non é o dos cervos, é o dos cervatos, mais que podemos vincular tamén coa poesía e a música: a cría do cervo, fráxil e fermosa, loxicamente dependente da nai e da manda, é un ser un tanto desvalido e, talvez, inocente, mais tamén claramente gregario o que nos fai pensar na voz da tribo, aquí presente sempre. O cervato, así pois, preséntase como o referente que sostén un contraste continuo porque desde o bosque, onde  vive alleo ao paso do tempo e abeirado a unha contorna protectora, a súa presenza sométese agora a unha ollada híbrida na que se desvela ese diálogo cun entorno de asfalto, coa atmosfera máis kitsch e cun son no que reverbera unha crítica á postmodernidade pero á que non se lle dá as costas reutilizando os seus referentes, tantas veces esmaltados cun verniz de ironía, que é un dos elementos máis salientables desta proposta. É un libro plural, heteroxéno, rupturista, fala da memoria, si, tamén do amor, mesmo do amor desde as marxes e a turbulencia dos nosos días. Un libro de contrastes, entre o urbano e o rural cando todo se mestura, de contrastes no uso de rexistros diferentes, de diálogo e diálogos, de obsesións talvez convertidas en elementos clave -velaí o reiterado espiño albar, a neve, os xeranios, os fentos, os tulipáns, as chaquetas de la, o purpúreo, o lobo cerval, o azul índigo, os amorodos… por citar só algunhas referencias recorrentes.

   Volvo aos cervos porque Lucía é filóloga e só dunha filóloga se poden atopar, probablemente, palabras como liscanzo, pelicano, buguina…, talvez unha filólogo con oído marabilloso presto a captar a eufonía pode rematar con ese marabilloso Nightingale da conclusión: Pero Meogo, inevitable non citalo ao falar deste libro, modernizou un xénero como o das cantigas de amigo ao introducir un símbolo como era o do cervo e talvez non sexa esaxerado que estes Cervatos volven modernizar o discurso lírico contemporáneo –non hai leixaprén non, pero non aseguraría eu que o recurso ao paralelismo, ás reiteracións non beban dunha fonte común e renovada transformada agora en imaxes que van e veñen, que van e veñen, que van e veñen. Talvez, con todo, todo isto non se ha ver ata dentro dun determinado tempo, pero alén da referencia literaria gustoume moito o deseño da cuberta que fai pensar máis ca en Pero Meogo, Joan Meendiz de Briteiros ou o xudeu de Elvas -que tamén o usaron como símbolos, aínda tamén pois hai sen dúbida erotismo nestas páxinas e gústame ver os cervatos remexendo aquí non nas augas senón nas conciencias; fai pensar Cervatos -dicía- nas pinturas rupestres cuxa reprodución, nalgunhas culturas, está asociada ao espírito e ao corpo, ao misticismo e á beleza, á forza da luz entre as tebras a un corpo que se rexenera polo marabilloso que supón o nacemento dos brotes nos seus cornos. Cos conceptos de renovación e rexeneración, aínda que poida en primeira instancia parecer hiperbólico, querería quedar. Veremos se o tempo me dá ou quita a razón, veremos mesmo se deste libro se dan tamén, no futuro, brotes ou agromos.

   E todo isto mercé o recurso da colaxe e do fragmentarismo; grazas á imaxe visionaria porque a idea case sempre é imaxe; xogando coa percepción libérrima, como apuntei, que obtemos ao ler ou oír as enumeracións, entre as que están tamén as deses espazos e lugares verdadeiros que aquí se nomean: certos porque non están en mapa ningún, mais si na memoria da voz que nos guía. Cervatos, dalgún xeito, supón unha invitación para habitar outros espazos, algúns percorridos por voces moi diversas entre as que atopo a de Lois Pereiro por só citar unha, desde outra perspectiva, como se di no libro rouba a transparencia e interpélanos desde a transgresión, desde a cerna da subversión, desde a vontade, iso é colleita miña, de matar dunha vez por todas a Bambi, a esa imaxe descafeinada e docificada, dunha vez, dese Bambi que Walt Disney ocultou e manipulou moitas pasaxes do libro orixinal do autor austríaco Felix Salten, esa versión que tanto dano fixo e estou certo que fai.

   Cervatos, cando menos a min, fai pensar que todos somos, no fondo, seres fráxiles, gregarios. Convida á reflexión, repara en obxectos e atmosferas particulares para reivindicar o pensamento pois semella que hai cervatos que nunca medran, que quedan nun estadio de eterna infancia e mocidade que lles impide dar co necesario espírito crítico para se enfrontar coa propia vida, polo que parece que nunca paso o tempo instalados nese non-lugar que é a adolecencia, pero que si pasa, porque tamén neste libro se fala do paso do tempo: un ubi sunt?, no fondo, orixinalmente e brillantemente tratado.

   Conclúo: Lucía díxome un día que o paxaro que prefería era o cuco, non se me ocorre outra forma para pechar esta intervención que estes versos do cantigueiro popular: Canta cuco, canta cuco,/ na rabiza do arado;/ canta cuco, canta cuco,/ que o tempo vaiche acabado.  O meu acabou e agardo que vos fose grato, tanto como supuxo vir a min aquí hoxe e arroupar aos Cervatos que nos xuntan. Grazas, Lucía, e que sigamos léndote moitos anos.

 

 

 


A escritora de Bueu Lucía Novas presentou o seu novo libro, “Cervatos” no marco dun faladoiro co lema “Poesía galega ao abeiro da colección Tambo”. Canda ela participaron tamén o autor de “Tempo transfigurado”, Cesáreo Sánchez Iglesias, e Isaac Xubín, que traduciu “Tempo de exilio”, de Joseba Sarrionandia (Premio Etxepare de Tradución 2015) e “Alén da fronteira, sete poetas vascos” (Premio Lois Tobío de Tradución 2012).

“Cervatos” é o undécimo título da colección Tambo, que dirixe o escritor e xornalista Luís Rei Núñez. O proxecto retomouse no selo FAKTORÍA K de KALANDRAKA con “Os ángulos da brasa”, de Manuel Álvarez Torneiro, que recibiu en 2013 o Premio Nacional de Poesía e o Premio da Asociación de Escritoras e Escritores en Lingua Galega, e no 2012 o Premio Ánxel Casal e o Premio da Crítica Española. Tamén foron publicadas obras de Martín Veiga, Xavier Seoane, Antoni Marí, Bernardo Atxaga e do propio Luis Rei Núñez, entre outros

Á sinatura de exemplares incorporouse a ilustradora Belén Padrón, artífice das ilustracións que acompañan “Tempo transfigurado” e da escolma poética de “Rosalía de Castro” na colección Trece Lúas.

O stand de KALANDRAKA -convertido nun estudio radiofónico- tamén recibiu unha ampla representación de creadores que dedicaron as súas obras: os autores Olalla González e Manuel Lourenzo González, os artistas Óscar Villán, Marcos Viso e Marc Taeger, e o director do Grupo Chévere, Xesús Ron.

Olalla González e Marc Taeger

Marcos Viso

Óscar Villán e Manuel Lourenzo González

Xesús Ron, do Grupo Chévere

Polo Espazo Infantil de Culturgal tamén pasou o músico Paco Nogueiras que, tralo éxito de “Brinca vai!”, presentou o seu novo libro-disco, titulado “Radio Bulebule”. Canda el, o director dos videoclips que acompañan a obra en formato DVD, José Miguel Sagüillo, tamén asinou exemplares tralo concerto.